เราเริ่มมีการจัดการแข่งขันชงกาแฟแบบสมัยใหม่เป็นครั้งแรก เมื่อประมาณปี 2004 และในปีเดียวกันมีการจัดตั้งสมาคมบาริสต้าไทยขึ้นเพื่อรณรงค์ยกระดับมาตรฐานบาริสต้าไทยให้เทียบเท่าสากล ปีถัดมาแชมป์ของประเทศจึงได้ไปร่วมในการแข่งขันระดับโลกในรายการ world barista championship จนกระทั่งปัจจุบันมีรายการแข่งขันชงกาแฟภายในประเทศด้วยรูปแบบที่หลากหลายมากขึ้น ทำให้บาริสต้าที่มีความตั้งใจจริงได้มีเวทีให้แสดงออกมากขึ้นและสามารถพัฒนาฝีมือได้ดีขึ้นตามลำดับ

ถ้าถามว่าของเราดีขึ้นขนาดไหน คงต้องดู ranking ของ WBC ในครั้งที่ผ่านๆ มา พบว่าลำดับของเรายังไม่สูงนัก แต่ต้องยอมรับว่าแชมป์บาริสต้าของเราที่ไปร่วมแข่งนั้นมีข้อจำกัดหลายด้านด้วยกัน ที่ผมเห็นว่าสำคัญมากคือการเตรียมรสชาติกาแฟกับเครื่องที่ใช้แข่งขันจริง ที่ผ่านมาพบว่าบาริสต้าของเราไม่มีโอกาสได้ซ้อมกับเครื่องรุ่นเดียวกับที่ใช้แข่งจริงแม้แต่รายการเดียว จึงอาจเป็นเหตุให้ไม่คุ้นเครื่อง และยากลำบากในการเตรียมเบลนด์กาแฟ รวมถึงการคุมรสชาติของเครื่องดื่มทุกตัว ผิดกับแชมป์ของอีกหลายๆ ประเทศครับ ที่เขาสามารถหาผู้สนับสนุนในด้านต่างๆ ได้ง่ายกว่า และในบางประเทศคนกาแฟของเขายังถือเป็นวาระแห่งชาติในการพยายามช่วยกันเพื่อให้แชมป์บาริสต้าของเขาพร้อมที่สุด

แล้วถ้าข้อจำกัดเหล่านี้หมดไป บาริสต้าไทยเราจะไปไกลได้แค่ไหน ?

ผมก็ทั้งปูทั้งโปรยมาเยอะแยะเพื่อเข้าเรื่องนี้ล่ะครับว่า ในรายการแกรนด์บาริสต้า Australasia 2009 ที่เพิ่งจบไป และเรามีแกรนด์บาริสต้า ตัวแทนชาวไทยไปร่วมแข่งด้วยคือคุณ ปิยวรรณ ปีกา จากคาเฟนีโร(กาแฟแบล็คแคนยอน) ที่การแข่งใน Australasia ทั้งหมดมีเครื่องชงออร์เคสตราเล่จาก ดีไอดี อิตาลี เป็นผู้สนับสนุนหลัก ทำให้บาริสต้าของเรามีเวลาฝึกซ้อมและเตรียมรสชาติกาแฟจากเครื่องที่ใช้แข่งจริงๆ ผลงานที่ทำได้แม้ไม่ติดหนึ่งในสาม แต่คะแนนดิบที่ได้ก่อนถูกหักเพราะเกินเวลานั้นถือว่าทำได้ดีมากครับ น่าสนใจว่าลำดับที่ 4 ที่เราได้มานั้นมีคะแนนเหนือกว่าผู้เข้าแข่งขันชาวออสเตรเลียอีกคนหนึ่ง ซึ่งเขาเป็น top 4 ของการแข่งขันภายในประเทศออสเตรเลียเองและพวก top 4 นี้มาจากร้านกาแฟดังๆ ในซิดนีย์ และเมลเบิร์น ทำกาแฟดีๆ กันทั้งนั้น เรื่องนี้เป็นที่วิจารณ์กันได้เพราะรายการแข่งนี้ในประเทศออสเตรเลียถือว่าได้ความยอมรับนับถือพอสมควร และมีบาริสต้าชั้นนำร่วมแข่งขันเรื่อยมา แสดงให้เห็นว่าบาริสต้าไทยเราถ้าให้โอกาสกันเต็มที่จริงๆ ก็ไม่ได้น้อยหน้าใคร ทั้งๆ ที่นี่เป็นครั้งแรกที่ ปิยวรรณของเราได้ไปร่วมแข่งในรายการระดับระหว่างประเทศกับเขานะครับ ผมทราบมาว่าคนที่ได้ลำดับ 1-3 นั้นต่างก็เคยร่วมแข่งรายการนี้มาแล้วอย่างน้อย 1 ครั้ง (ดูผลการแข่งขัน)

ผมถือเป็นก้าวเล็กๆ ที่สำคัญครับ และยืนยันว่าบาริสต้าไทยเรานั้นฝีมือพัฒนาขึ้นมากแล้ว ผมอยากให้ผลงานของบาริสต้าชั้นนำของเราเหล่านี้เป็นแรงบันดาลใจให้กับบาริสต้ารุ่นน้องๆ ต่อไป ที่จะต้องพยายามทำให้ดีขึ้นไปอีก และยังอยากเรียกร้องผู้ใหญ่ในวงการกาแฟทุกคนครับว่าหากเราช่วยกันสนับสนุนบาริสต้าของเราอย่างจริงจัง ผมเชื่อว่าพวกเขาจะสามารถสร้างชื่อเสียงให้กับประเทศของเราได้อีกมาก

กลับมาได้จึงขออนุญาตช่วยประชาสัมพันธ์ครับว่า dvd การแข่งขัน GBC Thailand 2009 ที่ผ่านมาได้จัดทำเสร็จสิ้นแล้ว ท่านที่สนใจสามารถหาซื้อมาเป็นที่ระลึกหรือเอาไว้ศึกษากันได้จาก P&F Coffee นะครับ คนไทยทำกันเองล้วนๆ แผ่นละ 99 บาทเท่านั้น ภาพคมชัดไม่ต้องมานั่งรอโหลดกันแถมยังเป็นการให้กำลังใจผู้จัดทำด้วย คลิปด้านบนนั้นตัดมาแค่สั้นๆ แผ่นเต็มน่าจะร่วม 40 นาทีครับ

จบลงไปแล้วครับ สำหรับการแข่งขันแกรนด์บาริสต้าครั้งแรกในเมืองไทย ผมขอสรุปเพื่อเป็นบันทึกไว้สักนิดหนึ่งคือ ครั้งนี้ถือเป็นความร่วมมือกันของคนกาแฟโดยเฉพาะผู้ที่สนใจและชื่นชอบกาแฟคุณภาพสูงในเมืองไทย มีผู้ร่วมแข่งขันเป็นบาริสต้าชั้นนำ 17 ท่าน ในขณะที่มีกรรมการซึ่งเป็นผู้เชี่ยวชาญและคลุกคลีอยู่กับกาแฟเอสเปรสโซมากถึง 12 ท่าน

การจัดการต่างๆ มี P&F Coffee เป็นผู้รับผิดชอบหลัก จึงเป็นธรรมดาที่มีความไม่เรียบร้อยบ้างเนื่องจาก P&F เองเป็นบริษัทกาแฟเล็กๆ นับรวมพนักงานมีไม่กี่คน กิจกรรมต่างๆ จึงต้องอาศัยเด็กๆ อาสาสมัครและเพื่อนๆ ที่ทำกาแฟมาช่วยกันงานจึงล่วงลุไปได้ งานนี้ผมช่วยใน workshop เรื่องการชิมกาแฟร่วมกับคุณหมีใหญ่เท็ดดี้คอฟฟี่ในวันแรก ถือว่ามีผู้มาร่วมพอสมควรครับ แอบถามบางคนก็ว่าได้ผลดี ได้รู้จักกาแฟมากขึ้น ในหัวข้ออื่นๆ ยังได้ช่วยถ่ายรูปถ่ายวิดีโอเก็บไว้บ้าง  และเท่าที่สังเกตการณ์ดูยังพบว่าหลายคนให้ความสนใจดี และข้อมูลบางอย่างยังเป็นประโยชน์ไม่น้อย

ส่วนการแข่งขัน GBC รอบสุดท้ายนั้นผมได้ช่วยถ่ายภาพและช่วยเป็น MC ด้วยแต่เนื่องจากอาชีพหลักคือคั่วกาแฟถือแต่ trier เลยถือไมค์ไม่ค่อยถนัด ขาดตกบกพร่องต้องขออภัยกันตรงนี้เลยนะครับ ที่อาสาเขาเพราะเล็งเห็นว่าจะได้อภิสิทธิ์บางอย่างเช่นได้ดูการแข่งขันอย่างใกล้ชิดมากๆ ได้ดื่มกาแฟของผู้แข่งขันด้วย และที่ดีอีกอย่างคือได้อยู่ใกล้ๆ MC ที่น่ารักๆ ของงาน

แต่พอเอาเข้าจริงต้องวิ่งไปวิ่งมาครับ ห่วงกับการถ่ายรูป เลยไม่ได้ตั้งใจดูการแข่งขันเท่าที่ควร รู้แต่ว่างานวันนั้นท่านผู้ชมคนดูเยอะมาก ผู้เข้าแข่งขันของเราหลายคนดูตื่นเต้น บางคนที่เคยผ่านหลายเวทีแล้วยังบอกว่าเวทีนี้ตื่นเต้นกว่าเพราะคนดูเยอะ ในแง่นี้ถือว่าผู้จัดโชคดีมากที่ได้พื้นที่ตรงนี้จาก ThaiFex มิฉะนั้นจะไม่ได้รับความสนใจจากผู้ชมขนาดนี้

GBC Champion ของเมืองไทยได้แก่น้องปิยวรรณ ปีกา จากคาเฟนีโร ผมได้เห็นตอนแสดงยังคิดว่าเธอไปเรื่อยๆ ไม่มีอะไรตื่นเต้น แต่กลับเป็นการแสดงที่กรรมการชื่นชอบเพราะทำให้บรรยากาศการดื่มกาแฟเป็นไปอย่างผ่อนคลาย ไม่รีบเร่ง ไม่เครียด ไม่ต้องกังวล ตัวบาริสต้ายิ้มแย้มและจังหวะการเคลื่อนไหวร่างกายเป็นแบบสบายๆ เหมือนมีความสุขในการทำงาน การแสดงแบบนี้ล่ะครับที่กรรมการมองหา ผมก็ไม่ได้คุยกับน้องปิยวรรณ แต่เดาว่าถ้าจะมาได้อย่างนี้ ต้องผ่านการซ้อมแสดงมาเยอะมาก ต้องมีวิธีการทำสมาธิก่อนแข่งอย่างดี วางแผนต่างๆ มาดี เพราะถ้าเกิดความผิดพลาดอะไรเพียงเล็กน้อยจะทำให้เสียสมาธิมาก และที่สำคัญคือต้องเอาชนะตัวเองและเอาชนะความกดดันทั้งหมดให้ได้

เรื่องเทคนิคการทำกาแฟสำหรับบาริสต้าชั้นนำเหล่านี้นั้นผมว่าไม่หนีกันแล้วครับ แต่แนวโน้มการแข่งขันต่อไปในอนาคตจะเป็นเรื่องของการแสดงและการนำเสนอ บาริสต้าจะต้องรู้จักกาแฟมากขึ้น จะต้องพัฒนาบุคลิกภาพของตัวเอง และจะต้องมีการเตรียมตัวโดยเฉพาะส่วนของการนำเสนอที่เข้มข้นขึ้น ที่น่าจับตามองคือผู้ที่ได้ลำดับที่ 4 ของรายการนี้จากบริษัทกาแฟอโรม่า พงษ์ศักดิ์ หนูนุรักษ์ ที่ผมถือเป็นม้ามืด จากที่เคยสัมภาษณ์ทราบว่าเพิ่งทำงานกาแฟได้ไม่นาน แต่ด้วยพยายาม และความสามารถในการเรียนรู้ที่ดีมาก เมื่อรวมกับบุคลิคภาพและภาวะผู้นำ ทำให้การแสดงดูเป็นมืออาชีพและมีสมาธิดีมาก จึงสามารถสอดแทรกบาริสต้ามากประสบการณ์หลายคนขึ้นมาได้ ผมเชื่อว่าถ้าต้นสังกัดให้ความสนับสนุนอย่างเต็มที่ต่อไป พงษ์ศักดิ์จะกลายเป็นบาริสต้าระดับ top ของวงการได้ไม่ยาก 

ส่วนที่สัญญาใจต้องมีล้างตากันอีกคงเป็นเกลอเก่าอย่างน้องเน และแน่ ที่คะแนนบี้กันในรอบคัดเลือก GBC ครั้งนี้ แต่แน่ตกรอบไปก่อนด้วยทำเกินเวลามาก ช่วงนี้ถ้าไม่มัวแต่คุยสำทับกันไปมาเอาเวลาไปฝึกซ้อม ไม่แน่ว่าปีหน้าเราอาจได้เห็นคนใดคนหนึ่งในสองคนนี้ได้เป็นตัวแทนไปแข่ง world championship ที่ลอนดอนก็เป็นได้

ท้ายของท้ายสุดนี้บางคนถามว่างาน ThaiFex เป็นอย่างไรบ้าง ด้วยความที่ผมวนเวียนอยู่แถวลานกิจกรรมกาแฟ จึงไม่ได้เดินให้ทั่ว รู้แต่เพียงว่าอาคารชแลนเจอร์ที่อิมแพ็คเมื่อต่อกันทั้งอาคาร 1 2 และ3 แล้ว มันมีขนาดมหึมา ถ้าจะเดินชมงานแบบละเอียดต้องมีซัก 3 วันจึงจะเดินครบ จำเพาะส่วนของกาแฟก็มีบริษัทต่างๆ นำเครื่องชงกาแฟมาหั่นราคาขายกัน บางบริษัทได้ออร์เดอร์จากดีลเลอร์ของตัวเองในงานนี้เป็นสิบๆ ล้าน ไฮไล้ท์สำหรับผมถ้าไม่นับการเปิดตัวด้วยเครื่องสุดหรูจาก D.I.D. Orchestrale ในเวทีแข่งขันแล้วผมยกให้เครื่อง Faema Emblema ที่บูธกาแฟอโรม่า เรียกว่าอลังการจริงๆ 2 หัวกรุ๊ปราคาไปไกลกว่า 5 แสนบาท แต่ถ้าเป็นเครื่องระดับ 2 แสนกว่าบาทผมยังได้เห็น rancilio class 10 ตัวเป็นๆ ที่บูธกาแฟช้อยส์ ถือว่าดีไซน์ดี ฟีเจอร์เพียบ ราคาไม่แรงจนเกินไป

แต่ถ้าพูดถึงกาแฟในงานนี้ตัวผมเองได้ดื่มน้อยครับ หากรวบยอดได้ไปดื่มของผู้เข้าแข่งขันในนัดชิงถือว่าคุ้มค่ามาก และกาแฟแต่ละคนทำกันดีๆ ทั้งนั้น เลยไม่ได้สนใจกาแฟตามบูธต่างๆ เลย เมื่อหมดงานยังได้ชิมเอสเปรสโซอิตาเลียนที่ใฝ่ฝันมานานแล้ว และโชคดีมีคนหิ้วมาให้ลอง เป็นกาแฟจากโรงคั่วในฟิเรนเซ่นาม จอลลี่คาฟเฟ่ จึงได้ตาสว่างอีกครั้งครับ ว่าเรายังต้องพัฒนาต่อไปอีกมากเพราะของเขามันเหนือชั้นไร้ที่ติจริงๆ

ก็ขอจบห้วนๆ แบบนี้ล่ะครับ งานที่ผ่านมานี้ผมถือเป็นปรากฎการณ์ที่ไม่น่าจะเกิดขึ้นง่ายๆ ครั้งนี้โชคดีเพราะ ThaiFex ให้โอกาส แต่ถ้าจะมีงานในลักษณะนี้อีกคงต้องได้รับการสนับสนุนจากผู้ที่มีศักยภาพมากๆ เพราะลำพังบริษัทกาแฟเล็กๆ ที่เห็นอยู่นี้คงไม่มีกำลังพอที่จะทำอะไรได้ครับ

ติดตามผลการแข่งขันที่ GBC Thailand 2009

ภาพกิจกรรมกาแฟ  GBC รอบคัดเลือก , GBC รอบชิงชนะเลิศ , coffee workshop